tarikatBugünkü listemiz yedi maddelik bir listedir ve kaynağını yazının sonunda bulabileceğiniz akademik bir makaleden alıntıdır. Konumuz Tarikat ehlinin sahip olduğu dereceler. Sözü yazıya bırakıyorum: Tarikatlarda derece bakımdan küçükten büyüğe doğru bir sınıflandırma yapılacak olursa, bünyesinde binlerce insanı toplayıp mükemmel şekilde disiplinin sağlanmasını temin eden şu dereceleri görüyoruz.

1. Talib:

herhangi bir tarikata girmek isteyen kişidir. Bunun hüviyeti ciddi bir şekilde tetkik edilerek ehil olup olmadığına şeyh tarafından karar verilir. Tarikata alınmasında bir sakınca görülmediği takdirde, tarikatın en yetkilisi olan şeyh tarafından kabul işareti verilerek alınır. Talip böylece mürid olma hakkını kazanır.

2. Mürid:

Tarikata girmeye aday olduğu şeyh tarafından uygun görülmüş olan kişidir. Mürid; lügatte irâda eden, buyuran, bir şeyhe bağlı olan kimse manalarına gelir. Istılahta mürid, kalbini Allah Teâlâ’dan başka her şeye kapalı, sadece O’nu arzulayan, O’na aşık, dünyanın cazibesinden uzak duran kimsedir. Müridin dış durumu ise az yemek, az uyumak, az konuşmak, devamlı zikir halinde bulunmak ve irade meselesinde olduğu gibi fikir tamamlığında bulunmaktır.

Müridin asıl uyması gereken iki nokta üzerinde durulur. Biri zikir, diğeri rabıtadır. Zikir, Allah'ın ismini merasimle anmaktır. Zikir hudutsuz bir denizdir. Herkes o denizden bir hisse alır. Rabıta, mürşitte erimek her an onu düşünmek ve ona bağlanmaktır. Müridi Hakka ulaştıracak bir araçtır. Yol göstericidir. Vapura binerek kaptana teslim olmadır. Müriddeki bazı haller, kabz (Sıkıntı daralma), bast (ferahlık), Sahv (uyanıklık), sekr (manevi sarhoşluk), gaybet (kaybolma) ve huzurdur.

Keramet, ruhun saffet bulduğu zaman kazandığı iktidardır. Allah'ın bir ikramıdır. Her yerde yapılmamalıdır. Murid kelimesi çeşitli tarikatlara göre "İhvan" "derviş" diye de kullanılır. Tarikata katılmış kişilerin sıfatıdır bu. Müridler şeyhin ilk dersi vermesiyle tarikata girer. Müridler şeyhleriyle irtibatını kesmemek ve sorunlarını şeyhe konuşmak ikazlarını uymak zorundadır.

3. Salik:

Seyrü Sülük denilen manevi terbiye yoluna giren mürid salik adını alır. Sülük mertebelerini aşarak Hakka ulaşan salik vasıl denir. Mutasavvıflara göre sülukta dört derece vardır: Seyri İlallah, Seyr Fillah, Seyr Mallah, Seyr Anillah'tır. Salik müridin şeyhi tarafından gösterilen şekilde tarikatın usul ve adabını öğrenip seyrü sülükle üstün vasıflara ulaşır.

4. Vasıl:

talip için en son aşamadır. Ölümden önce ölmektir. Kişi yalnız Allah'ın dediğini yapacak. Her çeşit geçici heveslere ve nefsin istediklerine karşı koyacaktır. Ancak bu sayededir ki şeyhinden gelen kerametleri anlayabilsin ve kendisi de o mertebeye yükselebilsin.

5. Halife:

Şeyhin sağlığında yerine geçeceklerini açıkladığı kişilerdir. Kimlerin halife olacağı rüyada şeyhe bildirilir ve açıklanır. Şeyhler kendi yakınlarına "el" bırakma "çavuşluk" gibi görev dahi kendiliklerinden veremezler.

6. Şeyh:

Herhangi bir "pîr" den doğrudan ve dolaylı olarak "el" almış kişilerdir. Şeyhin pirden dergâh açmak için aldığı yazılı veya sözlü "icazeti" vardır. Her pîrin kurduğu tarikat için soy ağına benzer silsilesi bulunur. Bugün faaliyet gösteren şeyhler geriye doğru "pir" e kadar, kimden el aldıklarını gösterir şecereye sahiptirler.

7.Pir:

Tarikatın kurucusuna denir. Evliya, veli gibi sözlerde pîrin dışındaki kişiler için kullanılır. Mevleviler, Konya'da Mevlâna Celaleddin-i Rumi'nin türbesinin bulunduğu yere "Huzur-u Pîr" adını vermişlerdir. Rufailer de Ahmet er–Rifai’ye Pîr ve hatta "kutup" demektedirler.

Alıntı yapılan kaynak:

TASAVVUF VE TARİKATLARA SOSYOLOJİK BİR BAKIŞ ,Durmuş TATLILIOĞLU
Yrd.Doç.Dr., Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Din Sosyolojisi Anabilim dalı Öğretim Üyesi

Anahtar Kelimeler: İslam Araştırmaları, Halife Nedir, Keramet Nedir, Murid Nedir, Pir Nedir, Rabıta Nasıl Yapılır, Rabıta Nedir, Salik Nedir, Şeyh Nedir, Tarikat Dereceleri, Tarikat Tabakaları, Tarikat Terbiyesi, Tarikate Giriş, Tasavvufta Dereceler, Vasıl Nedir, Zikir Nasıl Yapılır, Zikir Nedir

mutevaggil , 04/12/2009-08:18 Facebook'ta Paylas